इतिहास • संस्कृती • भूगोल • प्रगती
कोपरगाव हा महाराष्ट्रातील अहिल्यानगर जिल्ह्यातील एक महत्त्वाचा तालुका असून त्याचे मुख्यालय कोपरगाव शहर आहे. पवित्र गोदावरी नदीकाठी वसलेले हे शहर धार्मिक, सांस्कृतिक आणि ऐतिहासिक वारशासाठी प्रसिद्ध आहे.
अहिल्यानगर–मनमाड राज्य महामार्गावर वसलेले कोपरगाव मुंबईपासून साधारण २९६ किमी अंतरावर असून शिर्डीपासून अवघ्या १५ किमीवर असल्यामुळे साईबाबा भक्तांचे प्रमुख प्रवेशद्वार मानले जाते.
कोपरगाव परिसरात राष्ट्रसंत मौनगिरी जनार्दन स्वामी महाराज समाधी मंदिर, तसेच दैत्यगुरू शुक्राचार्यांची ऐतिहासिक तपोभूमी यांसारखी स्थळे प्रसिद्ध आहेत. लोकमान्य परंपरेनुसार, शुक्राचार्यांच्या कोपरामुळे गोदावरीचा प्रवाह बदलला आणि या प्रदेशाचे नाव “कोपरगाव” पडले.
शहराचे हवामान सौम्य असून, परिसर सुपीक असल्यामुळे ऊस, द्राक्ष, डाळींब आणि विविध फळबागा मोठ्या प्रमाणावर फुलल्या आहेत. कोपरगाव नगरपरिसरात शिक्षण, आरोग्य, व्यापार आणि सहकार क्षेत्रे उत्तम विकसित झाली आहेत.
कोपरगाव तालुका अनेक दशकांपासून उत्तर महाराष्ट्रातील एक महत्त्वाचे कृषी–व्यापार केंद्र म्हणून ओळखला जातो. शिर्डी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ, कोपरगाव व साईनगर रेल्वे स्थानके आणि उत्तम रस्ते जाळे यामुळे हा भाग जोडणीच्या दृष्टीने सक्षम बनला आहे.
कोपरगावची सांस्कृतिक परंपरा मकरसंक्रांतीच्या पतंगोत्सवासह अनेक स्थानिक उत्सवांमधून उत्साहाने व्यक्त होते. गोदावरी तीर, अध्यात्म, कृषी समृद्धी, संस्कृती आणि आधुनिक विकास यांचा सुंदर संगम म्हणून कोपरगाव सतत प्रगत होत आहे.
अहिल्यानगर जिल्हा
गोदावरी नदीकाठी
कृषी–व्यापार केंद्र
शेती आणि फळबागा